طبقه مذهبى بود ؛ معمولا اراضى وقفى پايه و اساس يك وظيفه را شكل مىداد و بعدا در بحث راجع به اراضى وقفى بدان خواهيم پرداخت . مستمريهاى وظيفه مىتوانست خارج از درآمدهاى مالياتى اراضى ديوانى پرداخت شود و در اين مورد شكل ادرار را به خود مىگرفت ولى تعيين يك وظيفه هر سال تجديد مىشد « 1 » . يك چنين وضعيتى در مورد يك ساله ( يا به طور كامل ، برات يك ساله ) نيز صادق بود « 2 » . چون اين روش پرداخت خارج از عوائد مالياتى ناحيهء بخصوص ( روشى كه در دوره صفوى شناخته شده ) منحصرا در مورد مستمريها به كار مىرفت ، لذا بعدا بدان خواهيم پرداخت . پس متوجه شديم كه اشكال مختلف قانون و آداب « فئودالى » را نه فقط اميران ، شاهزادگان محلى و حكام ايالتى - كه جزو ارباب سيف بودند - انجام مىدادند ، بلكه مالكان كشورى نيز كه در زمره ارباب قلم ( مأموران ) و يا ارباب عمائم ( يعنى علماء ، شيوخ ، سادات و معلمان ) بودند تنفيذ مىكردند . امّا كاملترين اشكال و صور اين نوع قانون و آداب « فئودالى » در سده نهم / پانزدهم و اواخر سده دهم / شانزدهم در چارچوب نهادى صورت گرفت كه بارها بدان اشاره كرديم يعنى سيورغال . پيش از اينكه تاريخ نهاد را از اواخر قرن هشتم / چهاردهم تا اوايل قرن دوازدهم / هيجدهم پيگيرى كنيم ، به بررسى بعضى از ويژگيهاى اصلى آن مىپردازيم . اصطلاح مغولى سيورغال اصلا به « عمل حمايت » ( از سوى حاكم ) ، « اقطاع » يا « عطيه و هبه » اطلاق مىشد . اصطلاح سيورغاميشى هم در زمان ايلخانان يك چنين مفهوم عمومى داشت . نخستين مورد شناخته شده اين واژه در خصوص نوعى از « ملك و فيف » به دوره آل جلاير برمىگردد « 3 » . گيرنده سيورغال ( صاحب سيورغال ) نسبت به ملك مورد نظر حقوقى به دست مىآورد . بالاتر از همه او صاحب ماليات محصول منطقه خود - كه اين از ويژگيهاى اقطاع نيز بود - مىشد و همچنين در قلمرو خود حقوق مالك را اعمال مىكرد ( قلمرو او سيورغال هم ناميده مىشد ) . از اينها گذشته ، سيورغال از مالياتها معاف بود ؛ اين نكته به‌طور متمايز در احكام سيورغالها ذكر شده است . از اين رو بررسى سطحى اسناد نشان مىدهد كه امتياز معافى يا مسلمى ، عنصر مجزايى از سيورغال بود . البته اين مسأله چندان درست و صحيح نيست ؛ واگذارى هر سيورغالى در ضمن مفهوم واگذارى معافيت از ماليات را داشت و در بعضى از موارد به نظر

--> ( 1 ) - رجوع كنيد به بوسه ، Untersuchungen ، صص 112 به بعد ؛ در مورد اهداى وظيفه از وجوه دولتى نگاه كنيد به : همان منبع ، سند شماره 13 . ( 2 ) - شاردن ، جلد 5 ، ص 420 . مينورسكى ، تذكرة الملوك ، صص 29 ، 153 . ( 3 ) - پطروشفسكى ، « K istorii instituta Sayurgala , » ، ص 228 . در مورد ريشه‌يابى آن نگاه كنيد به TMEN ، جلد 1 ، ص 4 - 992 ( يادداشتهاى 228 ، « سيورغال » ، 229 ، « سيورغاميشى » ) .